Supin Mini PCNL nedir? 12 Fr girişle böbrek taşı ameliyatı nasıl yapılır ve avantajları nelerdir?

Supin Mini PCNL, böbrek taşlarının sırtta yüzüstü yatmadan, hasta sırtüstü pozisyonda iken böbreğe küçük bir giriş yoluyla ulaşılarak çıkarılmasıdır. Mini perkütan nefrolitotomi olarak da adlandırılan bu yöntemde böbreğe ulaşmak için kullanılan kanal standart PCNL’ye göre daha küçük tutulabilir. Uygun hastalarda yaklaşık 12 Fr çapındaki çalışma kanalıyla taşlara ulaşılması, taşların lazer veya uygun endoskopik yöntemlerle parçalanarak çıkarılması ve işlem sonunda nefrostomi tüpü bırakılmadan hastanın takip edilmesi mümkün olabilir.

Özellikle böbrek taşı büyük olan, çok sayıda taşı bulunan, taşın böbreğin farklı bölgelerine yayıldığı veya yalnızca dışarıdan uygulanan taş kırma yöntemlerinin yeterli olmayabileceği hastalarda Supin Mini PCNL önemli bir tedavi seçeneğidir.

Ancak böbrek taşı tedavisinde tek bir yöntem bütün hastalar için uygun değildir. Taşın çapı, bulunduğu böbrek bölgesi, taş yükü, böbreğin anatomisi, idrar yollarının durumu, daha önce geçirilmiş ameliyatlar, idrar yolu enfeksiyonu, böbrek fonksiyonu ve hastanın genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek karar verilmelidir.

Supin Mini PCNL nedir?

PCNL, yani perkütan nefrolitotomi, böbrek taşının idrar yolundan değil, cilt üzerinden böbreğe oluşturulan küçük bir kanaldan girilerek çıkarılması işlemidir.

“Mini” ifadesi, kullanılan giriş kanalının standart PCNL’ye göre daha küçük olduğunu ifade eder. Günümüzde farklı çaplarda mini-PCNL sistemleri kullanılmaktadır. 12–22 Fr arasındaki sistemler genel olarak mini-PCNL grubu içinde değerlendirilir. Daha küçük çalışma kanalı sayesinde böbreğe giriş sırasında doku travmasının azaltılması ve kan kaybının sınırlanması hedeflenir.

Supin ise hastanın ameliyat sırasında sırtüstü pozisyonda olması anlamına gelir.

Klasik PCNL çoğunlukla yüzüstü pozisyonda yapılırken, supin PCNL’de hasta sırtüstü yatırılır. Bu pozisyonun önemli özelliklerinden biri, gerektiğinde böbreğe ciltten yapılan giriş ile idrar yolundan yapılan fleksibl üreteroskopinin aynı seansta birlikte kullanılabilmesine olanak sağlamasıdır.

Bu kombinasyona ECIRS – Endoscopic Combined Intrarenal Surgery, yani endoskopik kombine böbrek içi cerrahi adı verilir.

12 Fr Supin Mini PCNL ne anlama gelir?

Hastalar çoğu zaman “12 Fr nedir?”, “Böbreğe kaç milimetrelik delikten giriliyor?” diye sorar.

Fr, tıbbi cihazların çapını ifade etmek için kullanılan bir ölçü birimidir. 12 Fr yaklaşık 4 mm dış çapa karşılık gelir. Ancak cerrahi sırasında kullanılan dilatasyon tekniği, kılıfın yapısı ve kullanılan sistem nedeniyle ciltteki kesi ile çalışma kanalının gerçek ölçüsü birebir aynı olmayabilir.

Bu nedenle “3 mm delik” veya “4 mm delik” gibi tek bir rakama bakarak ameliyatın bütün özelliklerini değerlendirmek doğru değildir. Önemli olan, böbreğe gerektiği kadar küçük ve güvenli bir giriş yolu oluşturularak taşın etkili şekilde çıkarılmasıdır.

Mini-PCNL’nin temel amacı, taşın çıkarılması için gerekli çalışma alanını korurken giriş yolunun mümkün olduğunca küçük tutulmasıdır.

Supin Mini PCNL hangi böbrek taşlarında uygulanabilir?

Supin Mini PCNL özellikle aşağıdaki durumlarda değerlendirilebilir:

• Büyük böbrek taşları
• 2 cm’den büyük böbrek taşları
• Çok sayıda böbrek taşı
• Böbreğin farklı kalikslerine dağılmış taşlar
• Alt pol taşları
• Kompleks böbrek taşları
• Taş yükünün fazla olduğu hastalar
• Daha önce taş tedavisi uygulanmış ancak taşları devam eden hastalar
• ESWL ile kırılması veya tamamen temizlenmesi beklenmeyen taşlar
• RIRS ile tek seansta tamamen çıkarılması zor olabilecek taşlar
• At nalı böbrek veya bazı anatomik farklılıkların bulunduğu seçilmiş hastalar

Özellikle 2 cm’nin üzerindeki böbrek taşlarında PCNL, kılavuzlarda temel tedavi seçeneklerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Bununla birlikte yalnızca taşın çapına bakılarak ameliyat kararı verilmez.

Böbrek taşı neden sadece lazerle veya ESWL ile tedavi edilmiyor?

Böbrek taşının tedavisinde ESWL, RIRS, fleksibl üreteroskopi, lazerle taş kırma ve PCNL gibi farklı yöntemler vardır.

Daha küçük taşlarda bazı hastalar için ESWL veya RIRS uygun olabilir. Ancak taş büyüdükçe, taş sayısı arttıkça veya taş böbreğin birden fazla bölümüne yayıldıkça tek bir yöntemle tamamen temizlenmesi zorlaşabilir.

PCNL’nin önemli avantajı, böbreğe doğrudan bir çalışma kanalı oluşturularak taşın aktif olarak parçalanıp çıkarılabilmesidir.

Mini-PCNL’de bu işlem daha küçük bir çalışma kanalı üzerinden gerçekleştirilmeye çalışılır.

Bu nedenle amaç yalnızca taşı “kırmak” değil, mümkün olduğunca fazla taş yükünü aynı seansta temizleyebilmektir.

Supin pozisyonun avantajı nedir?

Supin Mini PCNL’nin önemli özelliklerinden biri hastanın sırtüstü pozisyonda ameliyat edilmesidir.

Bu pozisyon:

• Anestezi ekibinin hastanın hava yoluna erişimini kolaylaştırabilir.
• Hastanın pozisyonlandırılması sırasında bazı zorlukları azaltabilir.
• Özellikle bazı kalp-akciğer hastalarında avantaj sağlayabilir.
• Böbreğe perkütan giriş yapılmasına olanak verir.
• Aynı seansta retrograd fleksibl üreteroskopi yapılmasını kolaylaştırabilir.
• ECIRS uygulanmasına uygun bir cerrahi ortam sağlayabilir.

Supin ve prone PCNL’nin taşsızlık ve güvenlik açısından genel olarak benzer sonuçlar sağlayabildiğine ilişkin güçlü kanıtlar bulunmaktadır. Bu nedenle pozisyon seçimi hastaya, taşın özelliklerine ve cerrahın deneyimine göre yapılır.

ECIRS nedir ve Supin Mini PCNL’de neden önemlidir?

ECIRS, perkütan cerrahi ile fleksibl üreteroskopinin aynı seansta birlikte kullanılmasıdır.

Böbreğin içerisinde birden fazla taş olduğunu düşünelim. Perkütan girişten ulaşılması kolay olan taşlar bu yoldan çıkarılabilir. Böbreğin başka bir bölümünde, perkütan kanaldan doğrudan ulaşılması daha zor olan bir taş varsa fleksibl üreteroskop ile idrar yolundan ilerlenerek bu taşa ulaşılabilir.

Böylece iki farklı yaklaşım aynı seansta kullanılabilir.

Bu yaklaşım özellikle:

• Kompleks böbrek taşlarında,
• Çok sayıda taşı bulunan hastalarda,
• Böbreğin farklı kalikslerine yayılmış taşlarda,
• Staghorn veya parsiyel staghorn taşlarda,
• Tek bir perkütan girişle bütün taşlara ulaşmanın zor olduğu durumlarda

taşsızlık oranını artırmaya yardımcı olabilir.

EAU kılavuzu da PCNL sırasında antegrad veya retrograd fleksibl nefroskopinin kullanılmasının özellikle büyük ve kompleks taşlarda başarıyı artırabileceğini ve gerekli perkütan giriş sayısını azaltabileceğini belirtmektedir.

Supin Mini PCNL’nin avantajları nelerdir?

1. Daha küçük çalışma kanalı

Mini-PCNL’nin en önemli özelliklerinden biri, standart PCNL’ye göre daha küçük çaplı bir giriş yolu kullanılmasıdır.

Daha küçük kanal, böbrek dokusundan geçiş sırasında oluşabilecek travmanın ve kan kaybının azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Çalışmalarda mini-PCNL ile standart PCNL arasında taşsızlık açısından belirgin bir dezavantaj gösterilmezken, mini-PCNL’de kan kaybı ve kan transfüzyonu ihtiyacının daha düşük olabildiği bildirilmiştir.

2. Kanama riskinin azaltılması

“Mini-PCNL’de hiç kanama olmaz” demek doğru değildir.

PCNL, böbreğe ciltten girilerek yapılan bir cerrahi işlem olduğu için kanama riski tamamen ortadan kaldırılamaz.

Bununla birlikte daha küçük çalışma kanalı kullanılan mini-PCNL tekniklerinin kan kaybını azaltma potansiyeli vardır.

Bu nedenle hedef kanamayı tamamen sıfırlamak değil, gerekli taş temizliğini mümkün olduğunca düşük doku travmasıyla gerçekleştirmektir.

3. Nefrostomi tüpü bırakılmadan tamamlanabilmesi

Hastaların en fazla merak ettiği konulardan biri ameliyat sonrasında sırttan çıkan tüptür.

Klasik PCNL sonrasında böbreğe nefrostomi tüpü yerleştirilebilir. Bu tüp idrarın dışarı alınmasını, kanamanın kontrolünü veya ikinci bir işlem gerektiğinde böbreğe yeniden ulaşılmasını sağlayabilir.

Ancak uygun ve komplikasyonsuz seçilmiş hastalarda tubeless PCNL, yani ameliyat sonunda nefrostomi tüpü bırakılmadan işlem tamamlanması mümkündür.

EAU 2026 kılavuzu, uygun komplike olmayan olgularda tubeless veya tamamen tubeless PCNL uygulanabileceğini belirtmektedir. Tubeless yaklaşımın özellikle hastanede kalış süresini ve bazı durumlarda ameliyat sonrası ağrıyı azaltabilen avantajları vardır.

Dolayısıyla “her hastada nefrostomi takılmaz” demek doğru değildir. Nefrostomi gerekip gerekmediği ameliyat sırasında oluşan durum, taşın özellikleri, kanama, idrar kaçağı, rezidü taş ve ikinci bir işlem gereksinimi gibi faktörlere göre belirlenir.

4. Daha kısa hastane yatışı

Uygun hastalarda Supin Mini PCNL’nin tubeless olarak tamamlanabilmesi, hastanede kalış süresinin kısalmasına katkı sağlayabilir.

Komplikasyonsuz seçilmiş hastalarda bir gece hastanede yatış ve ertesi gün taburculuk mümkün olabilir.

Ancak hastanede kalış süresi her hasta için aynı değildir. Ateş, enfeksiyon, kanama, idrar kaçağı, rezidü taş veya başka bir tıbbi gereksinim olması durumunda yatış süresi uzayabilir.

5. ECIRS uygulanabilmesi

Supin pozisyonun önemli avantajlarından biri, perkütan ve retrograd endoskopik yaklaşımların aynı seansta kullanılabilmesidir.

Bu sayede gerektiğinde:

Supin Mini PCNL + fleksibl üreteroskopi + lazer taş kırma

kombinasyonu uygulanabilir.

Bu yaklaşım özellikle çok sayıda veya kompleks böbrek taşlarında önemli bir avantaj sağlayabilir.

6. Taşsızlık hedefinin yükseltilmesi

Böbrek taşı ameliyatında başarı yalnızca ameliyatın yapılması değildir.

Asıl amaç, mümkün olduğunca fazla taş yükünü temizlemek ve geride klinik açıdan anlamlı taş bırakmamaktır.

ECIRS gibi kombine yaklaşımlar, böbreğin farklı bölgelerinde bulunan taşlara farklı yönlerden ulaşılmasına olanak sağlayarak taşsızlık oranını artırmaya yardımcı olabilir.

Ancak hiçbir cerrahi yöntem için %100 taşsızlık garantisi vermek doğru değildir.

Taşın büyüklüğü, sertliği, sayısı, yerleşimi, böbreğin anatomisi ve kullanılan cerrahi yaklaşım sonucu etkiler.

Supin Mini PCNL sonrası ağrı fazla olur mu?

Ameliyat sonrasında ağrı kişiden kişiye değişir.

Ağrının önemli nedenlerinden biri böbreğe giriş yolunun kendisi ve nefrostomi tüpünün varlığıdır.

Tubeless uygulamalarda nefrostomi tüpünün bulunmaması, bazı hastalarda ameliyat sonrası ağrı ve hareket kısıtlılığının daha az olmasına katkı sağlayabilir.

Ancak “hiç ağrı olmaz” demek doğru değildir.

Ameliyat sonrası ilk saatlerde hafif veya orta derecede ağrı, idrarda kan görülmesi ve idrar yaparken yanma gibi şikâyetler ortaya çıkabilir.

Supin Mini PCNL’nin riskleri nelerdir?

Her cerrahi işlemde olduğu gibi Supin Mini PCNL’nin de riskleri vardır.

Bunlar arasında:

• Kanama
• İdrarda kan görülmesi
• Ateş
• İdrar yolu enfeksiyonu
• Nadiren ciddi enfeksiyon veya sepsis
• Böbrek çevresinde hematom
• İdrar kaçağı
• Rezidü taş kalması
• Ek girişim gereksinimi
• Üreteral stent gereksinimi
• Nadiren komşu organ yaralanması
• Anesteziye bağlı komplikasyonlar

sayılabilir.

PCNL sonrası ciddi kanama nadir olmakla birlikte tamamen ortadan kalkmış değildir. Bu nedenle işlem öncesinde kanama riski, kan sulandırıcı ilaç kullanımı, böbrek anatomisi ve enfeksiyon durumu dikkatle değerlendirilmelidir.

Ameliyat öncesinde hangi değerlendirmeler yapılır?

Böbrek taşı ameliyatından önce yalnızca ultrason sonucuna bakmak çoğu zaman yeterli değildir.

Hastanın:

• Taşın boyutu
• Taşın sayısı
• Taşın böbrekteki konumu
• Böbrek anatomisi
• Böbreğin fonksiyonu
• İdrar yolu enfeksiyonu
• Kan testleri
• İdrar tahlili
• Gerektiğinde idrar kültürü
• Bilgisayarlı tomografi bulguları
• Daha önce geçirilmiş taş ameliyatları
• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı

birlikte değerlendirilir.

Özellikle PCNL öncesinde böbreğin ve çevre anatomik yapıların değerlendirilmesi, güvenli perkütan giriş planlaması açısından önemlidir. EAU kılavuzu da işlem öncesi uygun görüntüleme ile taş yükünün ve giriş yolunun değerlendirilmesini güçlü şekilde önermektedir.

Supin Mini PCNL mi, RIRS mi?

Bu iki yöntem birbirinin alternatifi olarak düşünülebilir; ancak her taş için aynı sonucu vermez.

RIRS, idrar kanalından girilerek fleksibl üreteroskop ile böbreğe ulaşılmasıdır. Vücutta dışarıdan oluşturulan perkütan giriş olmadığı için bazı hastalar açısından cazip olabilir.

Buna karşılık taş büyüdükçe veya taş yükü arttıkça, çok sayıda taşın tek seansta temizlenmesi zorlaşabilir.

Supin Mini PCNL ise böbreğe doğrudan küçük bir perkütan giriş oluşturur. Büyük ve kompleks taşlarda daha yüksek taş temizleme kapasitesi sağlayabilir.

Bazı hastalarda ise iki yöntem aynı seansta birleştirilebilir ve ECIRS uygulanabilir.

Dolayısıyla “hangi yöntem daha iyi?” sorusunun cevabı yalnızca yöntemin adına değil, taşın özelliklerine ve hastanın anatomisine bağlıdır.

Supin Mini PCNL mi, standart PCNL mi?

Standart PCNL daha geniş bir çalışma kanalı kullanırken Mini-PCNL daha küçük çaplı sistemlerle uygulanır.

Mini-PCNL’nin potansiyel avantajları:

• Daha küçük perkütan kanal
• Daha az doku travması
• Daha düşük kan kaybı eğilimi
• Daha düşük transfüzyon ihtiyacı
• Uygun hastalarda daha hızlı iyileşme
• Tubeless cerrahiye uygunluk
• Daha kısa hastane yatışı

olabilir.

Buna karşılık çok büyük ve yoğun taş yüklerinde cerrah, taşın hızlı ve güvenli şekilde çıkarılması için farklı çapta sistemler veya birden fazla yaklaşım kullanmayı tercih edebilir.

Bu nedenle “en küçük giriş her zaman en iyi giriş” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.

Amaç, hastaya gereksiz büyük bir giriş yapmadan taşın güvenli ve etkili şekilde temizlenmesidir.

Ameliyat sonrası ne zaman normal hayata dönülür?

İyileşme süresi yapılan işlemin kapsamına ve hastanın genel durumuna göre değişir.

Komplikasyonsuz ve tubeless tamamlanan seçilmiş vakalarda hastanede kalış süresi kısa olabilir.

İlk günlerde:

• İdrarda hafif kan
• İdrar yaparken yanma
• Böbrek bölgesinde hafif ağrı
• Halsizlik

görülebilir.

Yüksek ateş, titreme, giderek artan ağrı, idrar yapamama, yoğun kanama veya genel durumda belirgin bozulma olması halinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Supin Mini PCNL herkes için uygun mudur?

Hayır.

Supin Mini PCNL ileri teknoloji gerektiren bir yöntem olsa da her böbrek taşı için otomatik olarak en doğru seçenek değildir.

Tedavi kararı verilirken:

taş boyutu + taş sayısı + taşın yeri + böbrek anatomisi + böbrek fonksiyonu + enfeksiyon durumu + daha önceki ameliyatlar + hastanın genel sağlık durumu

birlikte değerlendirilmelidir.

Bazı hastalarda RIRS, bazı hastalarda ESWL, bazı hastalarda standart PCNL veya farklı kombine endoskopik yöntemler daha uygun olabilir.

Böbrek taşı ameliyatında amaç sadece taşı kırmak mıdır?

Hayır.

Böbrek taşı tedavisinin amacı yalnızca taşı parçalamak değildir.

Asıl hedef; hastanın güvenliğini koruyarak mümkün olduğunca yüksek oranda taş temizliği sağlamak, gereksiz doku travmasını azaltmak, enfeksiyon ve komplikasyon risklerini yönetmek ve hastanın günlük yaşamına mümkün olduğunca kısa sürede dönmesine yardımcı olmaktır.

Bu nedenle Supin Mini PCNL, küçük perkütan giriş, tubeless yaklaşım ve gerektiğinde ECIRS gibi tekniklerin birlikte kullanılabilmesi, uygun hastalarda önemli bir tedavi avantajı oluşturabilir.

Ancak hangi yöntemin uygulanacağı hastanın bireysel özellikleri değerlendirilmeden belirlenmemelidir.

Supin Mini PCNL hakkında sık sorulan sorular

Supin Mini PCNL’de sırta büyük bir kesi yapılır mı?

Hayır. Mini-PCNL’de amaç böbreğe mümkün olan en küçük ve güvenli perkütan çalışma kanalından ulaşmaktır. Kullanılan kanalın çapı kullanılan sisteme göre değişir.

12 Fr Mini PCNL çok küçük bir giriş midir?

12 Fr, mini-PCNL grubunda kullanılan küçük çaplı sistemlerden biridir. Yaklaşık 4 mm dış çapa karşılık gelir. Cilt kesisi ve dilatasyon tekniği kullanılan sisteme göre değişebilir.

Supin Mini PCNL’de nefrostomi takılır mı?

Her hastada takılmaz. Uygun ve komplikasyonsuz vakalarda tubeless PCNL yapılabilir. Ancak kanama, rezidü taş, idrar kaçağı, tıkanıklık veya ikinci bir girişim ihtiyacı gibi durumlarda nefrostomi gerekli olabilir.

Supin Mini PCNL’de kanama olur mu?

Kanama riski tamamen ortadan kalkmaz. Ancak mini-PCNL’nin daha küçük çalışma kanalı kullanması kan kaybını azaltabilir.

ECIRS her hastaya yapılır mı?

Hayır. ECIRS özellikle kompleks, çok sayıda veya böbreğin farklı bölgelerine yayılmış taşlarda yararlı olabilir. Uygunluk taşın özellikleri ve hastanın anatomisine göre belirlenir.

Supin Mini PCNL ile böbrek taşı tamamen temizlenebilir mi?

Birçok hastada yüksek oranda taş temizliği sağlanabilir. Ancak hiçbir yöntemde yüzde 100 taşsızlık garantisi verilemez. Taşın büyüklüğü, sayısı, sertliği, yerleşimi ve böbrek anatomisi sonucu etkiler.

Bir gün hastanede kalmak mümkün mü?

Komplikasyonsuz ve uygun seçilmiş hastalarda kısa süreli, hatta yaklaşık bir gecelik yatış mümkün olabilir. Ancak hastanede kalış süresi hastanın klinik durumuna göre değişir.

Sonuç: Supin Mini PCNL kimler için değerlendirilebilir?

Supin Mini PCNL; özellikle büyük, çok sayıda veya kompleks böbrek taşlarında, küçük çaplı perkütan giriş avantajından yararlanılmak istenen ve gerektiğinde fleksibl üreteroskopi ile ECIRS uygulanabilecek hastalarda değerlendirilebilen modern bir böbrek taşı cerrahisi yöntemidir.

12 Fr gibi küçük çaplı bir çalışma sistemi kullanılması, uygun hastalarda doku travmasının ve kan kaybının azaltılmasına katkı sağlayabilir. Tubeless teknik sayesinde seçilmiş hastalarda nefrostomi tüpü bırakılmadan ameliyat tamamlanabilir ve kısa hastane yatışı mümkün olabilir.

Bununla birlikte “her hastada nefrostomi gerekmez”, “kanama olmaz” veya “tek seansta bütün taşlar mutlaka temizlenir” gibi kesin ifadeler tıbben doğru değildir. Cerrahi yöntem; taşın özellikleri, böbreğin anatomisi ve hastanın genel durumu değerlendirilerek kişiye özel olarak belirlenmelidir.

Ürolojik şikâyetlerinizde erken değerlendirme, doğru tanı ve uygun tedavi planlaması önemlidir. Kişiye özel yaklaşım ile böbrek sağlığının korunması ve yaşam kalitesinin artırılması hedeflenir.

Op. Dr. Elnur Allahverdiyev
Üroloji Uzmanı